تحلیل واسطه‌گری مهارت‌های شناختی در تأثیر هوش اجتماعی و فرهنگی بر مشارکت کلاسی: یک مطالعه مدل‌سازی معادلات ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22034/cipj.2025.67263.1266

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه‌ای مهارت‌های شناختی در تأثیر هوش اجتماعی و هوش فرهنگی بر مشارکت کلاسی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه در ناحیه یک تبریز است.
روش پژوهش: این پژوهش در چارچوب جامعه‌شناسی شناختی و با رویکرد کمی، به شیوه توصیفی-پیمایشی و از نوع همبستگی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۹۵۱۷ دانش‌آموز بود که با استفاده از فرمول کوکران، نمونه‌ای به حجم ۱۱۶۳ نفر به‌روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه‌های استاندارد هوش اجتماعی ترومسو، هوش فرهنگی انگ و داین، مهارت‌های شناختی نجاتی و مشارکت کلاسی ریو بود که روایی آن‌ها با روش اعتبار تأییدی و پایایی آن‌ها با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد (مهارت های شناختی 0/92، مشارکت کلاسی0/96، هوش اجتماعی 0/87، هوش فرهنگی 0/8). داده‌ها با استفاده از آزمون t، ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری (Amos23) تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد میانگین متغیرهای اصلی پژوهش بالاتر از حد متوسط بوده و بین هوش اجتماعی، هوش فرهنگی و مهارت‌های شناختی با مشارکت کلاسی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که مهارت‌های شناختی نقش میانجی معناداری در تأثیرگذاری هوش اجتماعی و هوش فرهنگی بر مشارکت کلاسی ایفا می‌کنند. هوش اجتماعی بیشترین تأثیر مستقیم (0/26= β) و غیرمستقیم (0/09=β) را بر مشارکت کلاسی داشت، در حالی که هوش فرهنگی عمدتاً از طریق مهارت‌های شناختی تأثیرگذار بود. مدل نهایی از برازش مناسبی برخوردار بود (RMSEA = 0/07; GFI = 0/91).
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که مشارکت کلاسی نه‌تنها تحت‌تأثیر توانمندی‌های اجتماعی و فرهنگی، بلکه وابسته به ظرفیت‌های شناختی درونی دانش‌آموزان است. یافته‌ها بر اهمیت آموزش و تقویت مهارت‌های شناختی در برنامه‌های درسی به ‌منظور ارتقای مشارکت تحصیلی و اجتماعی تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Mediation Analysis of Cognitive Skills in the Effect of Social and Cultural Intelligence on Classroom Participation: A Structural Equation Modeling Study

نویسندگان [English]

  • Esmaiel Imani Zarnaqi 1
  • Mohammad Abbaszadeh 2
  • Safar Hayati 2
1 PhD student, Department of Social Sciences, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Objective: The present study aimed to examine the mediating role of cognitive skills in the relationship between social intelligence, cultural intelligence, and classroom engagement among second-cycle secondary school students in District 1 of Tabriz.
Method: This quantitative study was conducted within the framework of cognitive sociology using a descriptive-survey and correlational design. The statistical population consisted of 9517 students, from whom a sample of 1163 students was selected using Cochran’s formula and multistage random cluster sampling. Data were collected using the standardized Tromsø Social Intelligence Scale, the Ang and Dyne Cultural Intelligence Scale, Najati’s Cognitive Skills Questionnaire, and Reeve’s Classroom Engagement Scale. Data were analyzed using the t-test, Pearson’s correlation coefficient, and structural equation modeling through AMOS 23.
Results: The findings indicated that the mean scores of the main study variables were above the moderate level. Significant positive relationships were found between social intelligence, cultural intelligence, cognitive skills, and classroom engagement. Structural equation modeling showed that cognitive skills significantly mediated the effects of social intelligence and cultural intelligence on classroom engagement. Social intelligence had the strongest direct effect (β = 0.26) and indirect effect (β = 0.09) on classroom engagement, whereas the effect of cultural intelligence was primarily mediated through cognitive skills. The final model demonstrated an acceptable fit (RMSEA = 0.07; GFI = 0.91).
Conclusions: The findings suggest that classroom engagement is associated not only with students’ social and cultural competencies but also with their underlying cognitive capacities. Therefore, incorporating opportunities to develop cognitive skills alongside social and cultural competencies into curriculum planning may contribute to enhancing students’ academic and social engagement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • class participation
  • cognitive skills
  • social and cultural intelligence

مراجع

Ausubel, D. P. (1962). A subsumption theory of meaningful verbal learning and retention. The Journal of General Psychology, 66(2), 213–224. https://doi.org/10.1080/00221309.1962.9711837
Ausubel, D. P. (1968). Educational psychology: A cognitive view. Holt, Rinehart & Winston.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice (R. Nice, Trans.). Cambridge University Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
Cartwright, A. D., Minton, C. A. B., Reyes, A. G., Abernathy, M., & Groves, K. K. (2022). Predictors of social intelligence, empathy, and self-efficacy among sexual offenders. Journal of Addictions & Offender Counseling, 43, 2–14.
Christenson, S. L., Reschly, A. L., & Wylie, C. (Eds.). (2012). Handbook of research on student engagement. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-2018-7
Crowne, K. A. (2009). The relationships among social intelligence, emotional intelligence and cultural intelligence. Organization Management Journal, 6, 148–163. https://doi.org/10.1057/omj.2009.20
Develi, A., Pekkan, N. Ü., & Çavuş, M. F. (2022). Social intelligence at work and its implication for organizational identification: A sectoral comparison. Independent Journal of Management & Production, 13(1), 364–383. https://doi.org/10.14807/ijmp.v13i1.1555
Earley, P. C., & Ang, S. (2023). Cultural intelligence: Individual interactions across cultures. Stanford University Press.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
Fu, L., & Charoensukmongkol, P. (2023). Effect of cultural intelligence on burnout of Chinese expatriates in Thailand: The mediating role of host country national coworker support. Current Psychology, 42, 4041–4052. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01728-1
Puzzo, G., Sbaa, M. Y., Zappalà, S., & Pietrantoni, L. (2024). The impact of cultural intelligence on burnout among practitioners working with migrants: an examination of age, gender, training, and language proficiency. Current Psychology, 43(5), 4443-4457.
Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic Books.
Gilliam, J. (2002). The impact of cooperative learning and course learning environment factors on learning outcomes and overall excellence in the community college classroom [Doctoral dissertation, North Carolina State University]. https://repository.lib.ncsu.edu/items/e2624893-b8c3-4ff6-896f-5f01c4b8ce14
Goleman, D. (2006). Social intelligence: The new science of human relationships. Bantam Books.
Hamidnaderi, S., Hashemi, M., & Moazemi, M. (2020). The relationship between cultural intelligence and social skills among tenth-grade students in Salam boys’ schools in Tehran. Social Research Journal, 12(48), 64–86. [In Persian]. http://www.magiran.com/p2225374
Keramati, M. R. (2020). First-year counseling students’ perceptions of collaborative learning in the classroom. Teaching Research, 8(1), 1–18. [In Persian]. https://sid.ir/paper/402395/fa
Mahmoudi, F., Fathi Azar, E., & Esfandiari, R. (2009). The relationship between students’ active participation in the teaching process and academic achievement. Educational and Psychological Studies, 10(3), 65–82. [In Persian]. https://sid.ir/paper/99281/fa
Mead, G. H. (1934). Mind, self, and society. University of Chicago Press.
Mohammadloo, H., Ghorbanian, E., & Khanbani, M. (2015). The effectiveness of cognitive-social skills training in reducing symptoms of oppositional defiant disorder among students. Quarterly Journal of Applied Psychology, 9(4), 99–113. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20084331.1394.9.4.6.5
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children (M. Cook, Trans.). International Universities Press. (Original work published 1936)
Piaget, J. (1972). The principles of genetic epistemology (W. Mays, Trans.). Routledge & Kegan Paul.
Piaget, J. (1988). Extracts from Piaget’s theory (G. Gellerier & J. Langer, Trans.). In K. Richardson & S. Sheldon (Eds.), Cognitive development to adolescence: A reader (pp. 3–18). Routledge.
Rabiei, D., Modabberi, B., & Mahmoudi, M. (2020). Developing a relational model of social intelligence and social responsibility. Social Order, 12(3), 27–50. [In Persian]. https://sid.ir/paper/376704/fa
Rajaram, K. (2023). Learning intelligence: Innovative and digital transformative learning strategies. In Cultural intelligence in teaching and learning (pp. 57–118). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-19-9201-8_2
Sajjad Hussain, M., Ahmed, M., Ahmad, N., Ghani, H. M. S., & Ahmad, M. (2023). Effects of teachers’ teaching behavior on students’ social intelligence. PalArch’s Journal of Archaeology of Egypt/Egyptology, 20(2), 780–791.
Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2016). Research methods for business students (7th ed.). Pearson Education.
Seif, A. A. (2008). Modern educational psychology: Psychology of learning and instruction (10th ed.). Doran. [In Persian].
Sharifi Rahnemoo, S., Fathi, A., & Pourmalaei Haris, R. (2022). The effectiveness of social skills training on academic self-concept and sense of school belonging among elementary school students. Learner-Centered Curriculum and Education, 2(2), 51–64. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/cipj.2022.52464.1052
Wertheimer, M. (1925). Productive thinking. Harcourt, Brace & Company.
Wertheimer, M. (1938). Gestalt theory. In W. D. Ellis (Ed.), A source book of Gestalt psychology (pp. 1–11). Kegan Paul, Trench, Trubner.
Yousefzadeh, M., Bagheri, R., & Rahimi, H. (2021). The role of cognitive skills in promoting students’ academic engagement: A correlational study. Psychological Research, 22(2), 88–106. [In Persian].
برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور
دوره 5، شماره 2
شهریور 1405
صفحه 133-145

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 21 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری: 25 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش: 26 تیر 1404
  • تاریخ انتشار: 01 شهریور 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار