تحلیل محتوای موضوعی و روش‌شناختی پایان‌نامه‌ها و رساله‌های تحصیلات تکمیلی رشته‌ی علوم تربیتی دانشگاه تبریز در فاصله سال‌های 1376 - 1395

رنجبری صوفیان, وجیهه; عطاپور, هاشم; نجاری, تراب

doi:10.22034/cipj.2022.52058.1045

تحلیل محتوای موضوعی و روش‌شناختی پایان‌نامه‌ها و رساله‌های تحصیلات تکمیلی رشته‌ی علوم تربیتی دانشگاه تبریز در فاصله سال‌های 1376 - 1395

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ کتابخانه دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز.

² علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

³ استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تبریز

10.22034/cipj.2022.52058.1045

چکیده

هدف: هدف اصلی این پژوهش آگاهی از وضعیت محتوایی پایاننامههای تحصیلات تکمیلی رشته علوم تربیتی دانشگاه تبریز در گرایشهای روانشناسی تربیتی، برنامهریزی درسی، آموزش و بهسازی منابع انسانی به منظور تعیین سیر موضوعی در هر مقوله از سال 1376 تا 1395 میباشد.
روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش پژوهش، تحلیل محتوا با استفاده از سیاههوارسی است. به منظور تحلیل محتوای پایاننامهها، از میان 405 پایاننامه رشته علوم تربیتی که در زمان انجام پژوهش در کتابخانه دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی موجود بودند، 195 پایاننامه به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از سیاههوارسی محقق ساخته استفاده شده است.
یافتهها: یافتههای مطالعه نشان داد، در رشته آموزش و بهسازی پایاننامهها در 9 حوزهی موضوعی با بیشترین فراوانی در حوزهی موضوع ارزیابی عملکرد (4 مورد)؛ در رشته برنامهریزی درسی پایاننامهها در 11 حوزهی موضوعی با بیشترین فراوانی در حوزهی موضوعی نظریههای یادگیری و تدریس (20 مورد)؛ در رشته روانشناسی تربیتی پایاننامهها در 14 گرایش موضوعی با بیشترین فراوانی در حوزهی موضوعی راهبردهای مطالعه و یادگیری (14 مورد)؛ در رشته دکترای روانشناسی تربیتی پایاننامهها با در 6 حوزهی موضوعی با بیشترین فراوانی در حوزههای موضوعی شیوههای اصلاح و تغییر رفتار و شیوههای نوین یاددهی و یادگیری (5 مورد) انجام گرفته است. همچنین بیشترین روش پژوهش مورد استفاده در پایانهای علوم تربیتی، روش همبستگی بود. نتایج نشان داد جنسیت تاثیری در گرایش موضوعی پایاننامهها ندارد، ولی مقطع تحصیلی بر نوع روش پژوهش مورد استفاده تاثیر مستقیم دارد.
نتیجهگیری: تعیین اولویتهای پژوهشی در هر یک از گرایشهای رشته علوم تربیتی در دو مقطع ارشد و دکترا و نیز آموزش روشهای متنوع پژوهش در راستای غنا بخشیدن به پایاننامههای این رشته ضروری می باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Topical and methodological content analysis of education science thesis and dissertations of Tabriz University from 1997 to 2016

نویسندگان [English]

Vajihe Ranjbari sofyan ¹
Hashem Atapour ²
Torab Najary ³

¹ Library of the Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Tabriz.

² Knowledge and Information Science, University of Tabriz,, Tabriz, Iran

³ Assistant Professor, Department of Information Science and Science, University of Tabriz

چکیده [English]

Objective: The main objective of this research is to know the content status theses and dissertations of Tabriz University in Educational Psychology, Curriculum Planning, Human Resources Education and Improvement in order to determine the subject trend and methods used in each field from 1376 to 1395.
Method: The present research is applied in term of objective which has done using content analysis method. Out of 405 theses and dissertations in the field of educational sciences that were available in the library of the Faculty of Educational Sciences and Psychology at the time of the research, 195 cases were selected as sample. A researcher-made check-list was used to collect data.
Findings: The findings of the study showed that in the field Human Resources Education and Improvement theses were in 9 subject areas, with the highest frequency in the "performance evaluation" subject area (4 cases); in the field of Curriculum Planning, theses were in 11 subject areas with the highest frequency in the "learning and teaching theories" subject area (20 cases); In the field of Educational Psychology, theses were in 14 subject areas with the highest frequency in the subject area of "study and learning strategies" (14 cases); In the field of Educational Psychology (doctoral degree) dissertations were in 6 subject areas, with the highest frequency in the "behavior modification and change" and "new methods teaching and learning" subject areas (5 cases). Furthermore, the most used research method at the theses and dissertations of educational sciences was the correlation method. The results showed that gender had no effect on the subject area of theses and dissertations, however the grade had a direct effect on the type of research method used.
Conclusion: Determining the research priorities in each of the fields of educational sciences in both master's and doctorate levels, as well as teaching various research methods in order to enrich theses and dissertation in this field, is necessary.

کلیدواژه‌ها [English]

Thesis
Subject Content Analysis
Methodology
Educational Sciences
Tabriz University

مراجع

آذرانفر، جوانه(1385). تحلیل محتوای پایاننامه های تحصیلات تکمیلی رشته کتابداری و اطلاع مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران در سالهای 1373-1382. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال.

پورثانی، مریم و امین پور، آزاده (1381). تحلیل محتوای پایاننامههای کارشناسی ارشد رشتههای علوم تغذیه و علوم بهداشتی در تغذیه در دانشگاههای علوم پزشکی شهید بهشتی و تهران و مقایسه آنها از نظر پرداختن به اولویتهای پژوهشی در زمینه تغذیه. مقاله ارائه شده در هفتمین کنگره تغذیه ایران. رشت: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی گیلان.

دانشگاه تبریز، معاونت آموزشی دانشگاه (1378 ). معرفی دانشگاه تبریز.

دولانی، عباس؛ حسینی نسب، سید داود و بهروز نیک نفس (1388). روشهای تحقیق مورد استفاده در پایاننامههای فارغ التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سالهای 1384-1375، علوم و فناوری اطلاعات، زمستان، ش.2(پیاپی 60).

رضایی، باسمه ؛ رحیمی، صالح (1387). تحلیل محتوای پایان نامه های دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران از آغاز تا سال 1386، نشریه روانشناسی و علوم تربیتی، ش.3، دوره 38.

ساروخانی، باقر (1382). روشهای تحقیق در علوم اجتماعی، ج2، چاپ چهارم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

سعدیپور( بیابانگرد)، اسماعیل (1393). روشهای تحقیق در روانشناسی وعلوم تربیتی، ج 2، تهران، نشردوران

سیدین، سیدمهرداد؛ باب الحوائجی، فهیمه (1388). تحلیل محتوای پایاننامههای کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای تهران شمال، علوم و تحقیقات تهران، علوم و تحقیقات اهواز و همدان درسالهای 1372-1386.

کشمیری، مهردخت؛ سه دهی، مریم؛ صابری، محمدکریم (1389). تحلیل محتوای چکیده پایاننامههای کارشناسی ارشد کتابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال و علوم تحقیقات از سال 1380-1386. فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 89: 128-113.

محمدی، مهدی؛ صفری، فرشته (1399). پژوهشهای تحلیل محتوا در حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی ایران بین سال های 1397-1365 فصلنامه علوم و فنون مدیریت اطلاعات، سال 6، ش. اول، بهار99 (18).

میرسندسی، محمد (1382). تحلیل محتوای پایاننامههای دانشجویی در رشته جامعه شناسی. دانشگاه تربیت مدرس (کارشناسی ارشد و دکتری). فصلنامه مصباح، 176-157 .

Abdoulaye, H. (2002).Research Trends in Humanities: An Analysis ofMasters Theses at the International Islamic University Malay sisMalaysian Journal of Library and Information Science Review, 9 (1):59-68.

Fosu, V.K., & A.A. Alemna. (2006).An Analytical Study of Master Dissertation on the Balme Library. University of Ghana. Logon_ AfricanJournal of Library, Archive and Information Science,16(2), 71-78.

Koufogiannakis, D .and Ellen Crumley (2004).Content Analysis inLibrarianship Research. Journal of Information Science, 30 (3), 227-239.

Gurhan durak & et al (2017).Trends in distance education: A content analysis of master's thesis.The Turkish online journal of educational technology, 16(1):.203-218.

Jin, zhang; Yuehua, zhao and Yanyan wang (2016). A study on statistical methods used in six journals of library and information science, emerald; online information reviw, 40 (3).416-434.Doi:10,1108/OIR-07-2015-0247.

Murat dirlikli & Kamil Aydm & Levent Akgun(2016).Cooperative learning in turkey: A content analysis of theses.Educational sciences, theory & practice, 1251-1273.www.estp.com.tr