دانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122A Study on the Effectiveness of a Humor-Integrated Art Curriculum on the Creativity of Sixth-Grade Elementary Studentsبررسی اثربخشی برنامه درسی هنر آمیخته به طنز بر خلاقیت دانش آموزان پایه ششم1162086310.22034/lbcij.2025.67712.1279FAامینشیخکانلوی میلانگروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایرانشهرامرنجدوستگروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایرانبهبودیاریقلیگروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایرانJournal Article20250605<strong>Objective:</strong> Creativity plays a significant role in individual and social development, and art education can provide an appropriate context for its cultivation. Accordingly, the present study aimed to examine the effectiveness of a humor-integrated art curriculum on various dimensions of students’ creativity.<br /><strong>Method:</strong> This applied experimental study employed a pretest–posttest design with a control group. Multi-stage cluster random sampling was conducted among sixth-grade elementary students in Khoy during the 2022–2023 academic year. A total of 60 students were assigned to either the experimental or control group. The experimental group received instruction through a humor-integrated art curriculum, whereas the control group did not. Creativity was assessed using the Torrance Creativity Questionnaire (1979), and the data were analyzed using univariate analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS version 26<br /><strong>Results:</strong> The findings indicated that the humor-integrated art curriculum had a significant effect on students’ creativity (p = 0.043, F = 1.533). The eta-squared coefficient (0.749) suggested a strong impact of the intervention on creativity. Moreover, the mean creativity scores of the experimental group were significantly higher than those of the control group.<br /><strong>Conclusions:</strong> The results of this study demonstrated that incorporating humor into art education can effectively enhance students’ creativity. It is recommended that curriculum development and implementation, particularly in the field of art, utilize creative approaches such as humor integration to further foster students’ creative abilities. Future research is suggested to include larger samples and different educational levels to evaluate the effectiveness of this approach under diverse instructional conditions. Applying the findings of such studies can contribute to improving teaching–learning processes and developing creative skills among young learners.<strong>هدف</strong>: خلاقیت نقش مهمی در پیشرفت فردی و اجتماعی ایفا میکند و آموزش هنر میتواند بستری مناسب برای پرورش آن باشد. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی اثربخشی برنامه درسی هنر آمیخته به طنز بر ابعاد خلاقیت دانشآموزان پرداخته است.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و آزمایشی با طرح پیشآزمون - پسآزمون و گروه کنترل بود. نمونهگیری بهصورت تصادفی از میان دانشآموزان پایه ششم دوره ابتدایی شهرستان خوی در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ انجام شد. در مجموع، ۶۰ دانشآموز پسر در دو گروه آزمایش و کنترل جای گرفتند. گروه آزمایش تحت آموزش برنامه درسی هنر آمیخته به طنز قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل از این آموزش بهرهمند نشد. برای سنجش خلاقیت، از پرسشنامه خلاقیت تورنس (۱۹۷۹) استفاده شد و دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس تکمتغیره (ANCOVA) در نرمافزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.<br /><strong>یافتهها</strong>: نتایج نشان داد که برنامه درسی هنر آمیخته به طنز تأثیر معناداری بر خلاقیت دانشآموزان دارد (F=1/533 ،p=0/043). ضریب اتا (0/749) حاکی از تأثیر زیاد این مداخله بر خلاقیت بود. میانگین نمرات خلاقیت در گروه آزمایش بهطور معناداری بیشتر از گروه کنترل بود.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: یافتههای این پژوهش نشان داد که استفاده از طنز در آموزش هنر میتواند نقش مؤثری در تقویت خلاقیت دانشآموزان ایفا کند. پیشنهاد میشود در تدوین و اجرای برنامههای درسی، بهویژه در حوزه هنر، از رویکردهای خلاقانهای همچون تلفیق طنز استفاده شود تا زمینه پرورش خلاقیت دانشآموزان بیش از پیش فراهم آید. همچنین توصیه میشود پژوهشهای آینده با نمونههای گستردهتر و در مقاطع تحصیلی مختلف انجام گیرد تا کارآمدی این رویکرد در شرایط متنوع آموزشی مورد ارزیابی قرار گیرد. بهرهگیری از نتایج چنین مطالعاتی میتواند به ارتقای کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری و توسعه مهارتهای خلاقانه در میان نسل جوان منجر شود.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20863_86b7f55c6d652c6c480990ab6c3535b8.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122The Effect of Flipped Learning and Computer Simulations on Motivation and Creativity in Biology Educationتأثیر یادگیری معکوس و شبیهسازیهای رایانهای بر انگیزش و خلاقیت در آموزش زیستشناسی17382089110.22034/cipj.2025.63815.1175FAمرضیهکرامتی نوجه ده ساداتگروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایرانعبدالرحمنخواجهکارشناسی ارشد آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانJournal Article20241002<strong>Objective:</strong> This study investigates the impact of flipped learning and computer simulation on the creativity and academic motivation of twelfth-grade biology students in Garmeh.<br /><strong>Method:</strong> This applied research was conducted as a quasi-experimental study with a pre-test/post-test design and a control group. The statistical population included 150 twelfth-grade experimental students during the 2022-2023 academic years. From this population, 40 students were selected through simple random sampling and divided into two groups: a control group (conventional method) and an experimental group (flipped learning with computer simulation). Data collection tools included the Academic Motivation Scale (AMS) by Vallerand (1992) and the Creativity Scale by Abedi (2009).<br /><strong>Results:</strong> Results showed no significant changes in mean creativity and motivation in the control group; however, the experimental group exhibited an increase in mean creativity in the post-test. Furthermore, creativity scores in the experimental group surpassed those of the control group. Descriptive statistics indicated minimal change for the control group, while the experimental group showed a significant increase in the post-test. Academic motivation remained unchanged in the control group, but the experimental group improved from 104.3 in the pre-test to 128.6 in the post-test. Analysis of covariance revealed a significant difference for the experimental group at p<0.05.<br /><strong>Conclusion:</strong> Therefore, the results of the study indicate the positive effect of flipped learning and computer simulation on students' creativity and academic motivation. The innovation of this research is in the use of interactive simulation as an educational tool in the teaching-learning process in flipped learning, which specifically helps to better understand gene expression and protein synthesis. It is suggested that this simulation be used to optimize the teaching-learning process.<strong>هدف</strong>: مطالعه حاضر به بررسی تأثیر یادگیری معکوس و شبیهسازی رایانهای بر خلاقیت و انگیزش تحصیلی دانشآموزان پایه دوازدهم در درس زیستشناسی شهرستان گرمه پرداخته است.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و بهصورت شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه کنترل انجام شده است. جامعه آماری شامل 150 دانشآموز پایه دوازدهم تجربی در سال تحصیلی 1402-1401 بود که از میان آنها، 40 نفر بهصورت تصادفی ساده انتخاب و به دو گروه کنترل (روش متداول) و آزمایشی (روش یادگیری معکوس با شبیهسازی رایانهای) تقسیم شدند. ابزار جمعآوری دادهها شامل پرسشنامه انگیزش (AMS) والرند (1992) و خلاقیت عابدی (1389) بود.<br /><strong>یافتهها</strong>: یافتهها نشان داد که میانگین خلاقیت و انگیزش در گروه کنترل تغییر معناداری نداشت، اما در گروه آزمایشی، میانگین خلاقیت در پسآزمون افزایش یافت. همچنین، نمرات خلاقیت در گروه آزمایش بیشتر از گروه کنترل بود. آمار توصیفی خردهمقیاسهای خلاقیت نشان داد که گروه کنترل تغییر چندانی نداشت، در حالی که گروه آزمایش در پسآزمون افزایش معناداری را نشان داد. انگیزش تحصیلی نیز در گروه کنترل تغییر نکرد، اما گروه آزمایش از 104/3 در پیشآزمون به 128/6 در پسآزمون رسید. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل کوواریانس نشان داد که گروه آزمایش در سطح معناداری 0/05>p تفاوت قابل توجهی دارد.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: بنابراین، نتایج مطالعه نشاندهنده تأثیر مثبت یادگیری معکوس و شبیهسازی رایانهای بر خلاقیت و انگیزش تحصیلی دانشآموزان است. نوآوری این پژوهش در بهکارگیری شبیهسازی تعاملی به عنوان یک ابزار آموزشی در فرآیند یاددهی-یادگیری در آموزش معکوس است، که به طور خاص به درک بهتر بیان ژن و پروتئینسازی کمک میکند. پیشنهاد میشود از این شبیهسازی برای بهینه سازی فرآیند یاددهی-یادگیری استفاده گردد.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20891_65b805d6cdb1d59f4881cb3ef80cc1f0.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122Evaluation of Physical Education Teacher Training Curricula at Farhangian University from the Perspective of Emphasizing Teaching Skillsبررسی برنامههای درسی آموزش تربیتبدنی دانشگاه فرهنگیان از منظر تأکید بر آموزش مهارتهای معلمی39502089210.22034/cipj.2025.65878.1229FAفاطمهدهقانیکارشناس ارشد برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایرانسیروساسدیانگروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران0000-0001-5132-6068Journal Article20250214<strong>Objective:</strong> The present study aimed to investigate the extent to which the curriculum of Physical Education at Farhangian University addresses teaching skills.<br /><strong>Method:</strong> This descriptive-survey research employed a quantitative approach. The statistical population consisted of all Physical Education students at Farhangian University campuses in Tabriz who had completed a major portion of their coursework and were nearing graduation. Based on Krejcie and Morgan's table, 103 participants were selected through simple random sampling. Data were collected using a researcher-made questionnaire assessing three components of teaching skills: professional, communicative, and cognitive. The face and content validity of the instrument were confirmed by educational experts, and its reliability was estimated using Cronbach’s alpha (α = 0.92). Data were analyzed at descriptive and inferential levels using a one-sample t-test.<br /><strong>Results:</strong> The findings indicated that the Physical Education curriculum significantly addressed the three teaching skill components (professional, communicative, and cognitive), and these skills were effectively transmitted to student-teachers during the training process.<br /><strong>Conclusion:</strong> Based on the results, it can be concluded that the design and implementation of the Physical Education curriculum at Farhangian University are relatively favorable, with the skill-related objectives of teacher education largely achieved.<strong>هدف</strong>: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه برنامههای درسی رشته آموزش تربیتبدنی در دانشگاه فرهنگیان به مهارتهای معلمی انجامگرفته است.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: این مطالعه از نوع توصیفی-پیمایشی با رویکرد کمی است. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان رشته آموزش تربیتبدنی در پردیسهای دانشگاههای فرهنگیان تبریز بود که بخش عمدهای از واحدهای درسی خود را گذرانده و در آستانه فارغالتحصیلی قرار داشتند. بر اساس جدول کرجسی و مورگان، ۱۰۳ نفر بهصورت تصادفی ساده بهعنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامه محقق ساختهای استفاده شد که سه مؤلفه مهارتهای حرفهای، ارتباطی و شناختی معلمی را موردسنجش قرار میداد. روایی صوری و محتوایی ابزار توسط متخصصان علوم تربیتی تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 0/92 برآورد گردید. دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی و با استفاده از آزمون t تک نمونهای تحلیل شدند.<br /><strong>یافتهها</strong>: نتایج نشان داد که برنامه درسی آموزش تربیتبدنی تا حد زیادی به مهارتهای سهگانه معلمی (حرفهای، ارتباطی و شناختی) توجه داشته و این مهارتها در فرایند آموزش به دانشجو-معلمان انتقالیافتهاند.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: با توجه به یافتهها، میتوان اذعان داشت که وضعیت طراحی و اجرای برنامه درسی رشته آموزش تربیتبدنی در دانشگاه فرهنگیان نسبتاً مطلوب است و اهداف مرتبط با تربیتمعلم از منظر مهارتی تا حد زیادی تحققیافتهاند.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20892_fbe7c3fa593c9eaecd5515ef2c6459bf.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122Modeling the Key Factors in Fostering Critical Thinking among Engineering Students: An Exploratory Sequential Mixed Methods Studyمدلسازی عوامل کلیدی پرورش تفکر نقادانه در دانشجویان مهندسی: یک پژوهش روشهای آمیخته اکتشافی51832093210.22034/cipj.2025.64534.1249FAزهرااکبری پردنجانیدانشجوی کارشناسی ارشد رشته آموزش مهندسی، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه تهران، ایرانکیوانصالحیدانشیار، بخش تخصصی پژوهش و سنجش، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0001-8673-4248اکرمحسیینیاندانشیار، گروه آموزشی علوم پایه وآموزش مهندسی، دانشکده علوم مهندسی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانمحمدجوادی پوردانشیار، گروه روشها و برنامهریزی آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20250321<strong>Objective:</strong> Critical thinking is the key to solve complex engineering problems. This competency transforms students into capable analysts. In the multidimensional realm of engineering, identifying and strengthening the factors that influence this thinking is the driving force for enhancing educational quality and fostering innovative solutions. Accordingly, the aim of this study is to identify and model the factors affecting critical thinking among engineering students.<br /><strong>Method:</strong> This study employed an exploratory mixed-methods approach. In the qualitative phase, a systematic review based on PRISMA was conducted on articles from Scopus and Science Direct. Additionally, factors influencing critical thinking were extracted through document analysis, comparative studies, and expert interviews. In the quantitative phase, the relationships among these factors were examined and structured using Interpretive Structural Modeling (ISM). Subsequently, MICMAC analysis was applied to determine the driving power and dependence of the factors and to validate the qualitative findings.<br /><strong>Results:</strong> Among the eleven factors identified, eight key factors—including interactive teaching methods, quality of educational content, analytical and problem-solving skills, support, evaluation, and feedback systems, creativity development, environmental–cultural factors, the use of technology in education, and individual and motivational factors—were found to have a significant impact on enhancing critical thinking among engineering students.<br /><strong>Conclusion:</strong> The findings indicate that strengthening critical thinking in engineering education requires a systematic perspective and a focus on independent and linkage factors. Redesigning curricula, developing interactive teaching methods, and revising assessment systems can contribute to educating competent engineers who are well prepared to address emerging and complex challenges.<strong>هدف</strong>: تفکر نقادانه، کلید حل مسائل پیچیده مهندسی است. برخورداری از این شایستگی، دانشجویان را به تحلیلگرانی توانمند تبدیل میکند. در فضای چندبعدی مهندسی، شناسایی و تقویت عوامل مؤثر بر این تفکر، موتور محرک ارتقای کیفیت آموزش و خلق راهحلهای نوآورانه است. هدف این پژوهش، شناسایی و مدلسازی عوامل تأثیرگذار بر تفکر نقادانه در میان دانشجویان مهندسی است.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، یک بررسی نظاممند بر اساس دستورالعمل PRISMA صورتگرفت و مقالات نمایهشده در پایگاههای اسکوپوس و ساینسدایرکت تحلیل شدند. با بهرهگیری از تحلیل اسناد، تحلیل محتوای مقایسهای پژوهشهای مرتبط و مصاحبه با خبرگان، عوامل مؤثر بر تفکر نقادانه استخراج شد. در بخش کمّی، روابط میان عوامل شناساییشده با استفاده از تحلیل معادلات ساختاری تفسیری (ISM) بررسی و سطحبندی گردید. سپس با بهکارگیری تحلیل تاثیرات متقابل مستقیم و غیرمستقیم (MICMAC)، میزان اثرگذاری و اثرپذیری متقابل عوامل مشخص و یافتههای کیفی تأیید شد.<br /><strong>یافتهها</strong>: از میان ۱۱ عامل استخراجشده، هشت عامل کلیدی شامل روشهای تدریس تعاملی، کیفیت محتوای آموزشی، توانایی تحلیل و حلمسئله، نظام پشتیبانی و بازخورد، پرورش خلاقیت، عوامل محیطی ـ فرهنگی، کاربرد فناوری در آموزش و عوامل فردی–انگیزشی، تأثیر معناداری بر تقویت تفکر نقادانه دانشجویان مهندسی دارند.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: نتایج نشان میدهد که تقویت تفکر نقادانه در آموزش مهندسی مستلزم نگاهی سیستماتیک و تمرکز بر عوامل مستقل و ارتباطی است. بازطراحی برنامههای درسی، توسعه روشهای تدریس تعاملی و بازنگری نظامهای ارزیابی میتواند زمینهساز تربیت مهندسانی توانمند و آماده برای مواجهه با چالشهای نوین باشد.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20932_39c50efc718eff7720f61fca81feed28.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122Global Integration with Holistic Curriculum: A Systematic Reviewیکپارچگی در جهان با برنامۀ درسی کلنگر: مروری نظاممند841072093310.22034/cipj.2025.65938.1232FAنگینفخاردانشجوی دکتری برنامهریزی درسی، گروه روشها و برنامههای درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانمرضیهدهقانیدانشیار، گروه روشها و برنامههای درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانخاتونعلی پوردانشجوی دکتری برنامهریزی درسی، گروه روشها و برنامههای درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20250217<strong>Objective:</strong> The present study aims to conduct a systematic review of research related to the dimensions and components of a holistic curriculum in order to provide a comprehensive and precise understanding of this approach for policymakers, curriculum designers, and educational practitioners.<br /><strong>Method:</strong> This qualitative study employed a systematic review design. The statistical population consisted of scholarly articles addressing holistic education and curriculum. The selection and analysis of studies were carried out based on Wright et al.’s seven-step protocol across three databases (Web of Science, Scopus, and Google Scholar). To ensure more rigorous screening, Wright et al.’s checklist and the PRISMA framework were applied, leading to the selection of 15 articles. An inductive thematic analysis was conducted, and inter-coder reliability was evaluated, with an agreement coefficient exceeding 0.8.<br /><strong>Results:</strong> The analysis revealed that the holistic curriculum encompasses three major dimensions: individual, interpersonal, and environmental. Within the individual dimension, themes of intellectual growth, spiritual growth, and physical development were identified. The interpersonal dimension included themes of social–ethical development and sociocultural growth. The environmental dimension comprised themes related to engagement with authentic and artistic environments and learning within natural settings.<br /><strong>Conclusion:</strong> By examining these dimensions and components, teachers and curriculum designers can gain a deeper understanding of the holistic curriculum as a contemporary educational approach. Applying this perspective in instructional planning and teaching practices can help create enriched and dynamic learning environments that foster the comprehensive development of students as future contributors to an integrated society.<strong>هدف</strong>: هدف پژوهش حاضر، مروری نظاممند بر پژوهشهای مرتبط با ابعاد و مولفههای برنامه درسی کلنگر است تا تصویری جامع و شفاف از این برنامه، به سیاستگذاران، طراحان و مجریان آموزشی ارائه دهد.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: این پژوهش از نوع کیفی و مرور نظاممند است است. جامعۀ آماری شامل مقالات مرتبط با آموزش و بنرامهدرسی کلنگر است، انتخاب و تحلیل مقالات مطابق با مراحل رایت و همکاران در هفت گام و سه پایگاه داده (Web Of Science، Scopus Google scholar,) انجام شد. برای غربالگری دقیقتر، از چکلیست رایت و همکاران و چارچوب PRISMA استفاده شد و در نهایت ۱۵ مقاله انتخاب شد و برای تحلیل، از تحلیل مضمون به شیوه استقرایی استفادهشد و برای بررسی پایایی تحلیلها، شاخص توافق بین دو کدگذار سنجیده شد که بالاتر از 8/0 بود.<br /><strong>یافتهها</strong>: پس از تجزیه و تحلیل دادهها، ابعاد برنامه درسی کلنگر در سه بعد فردی، بین فردی و محیطی تبیین شد. برای بعد فردی، مضامین رشد فکری، رشد معنوی و رشد جسمانی، برای بعد بین فردی مضامین رشد اخلاق اجتماعی، رشد فرهنگی و اجتماعی و برای بعد محیطی مضامین ارتباط با محیط هنری و اصیل، یادگیری در محیط طبیعی شناسایی شد.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: معلمان و طراحان آموزشی بامطالعه این ابعاد و مؤلفهها میتوانند درک عمیقتری از برنامه درسی کلنگر بهعنوان یکی از نوینترین رویکردهای آموزشی پیداکرده و آن را بهطور مؤثر در تدریس و طراحی آموزشی خود بهکارگیرند و محیطی غنی و پویا برای رشد همهجانبه دانشآموزان، بهعنوان آیندهسازان یک جامعه یکپارچه، فراهم آورند.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20933_5fec2c878eb8f41ef7eac0b592b6b7bf.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122Extracting Thematic Networks of Computational Thinking Components Using Thematic Analysis for Teachersاستخراج شبکه مضامین مولفه های تفکر رایانشی به روش تحلیل مضمون برای معلمان1081212095310.22034/cipj.2025.64922.1204FAداریوشنوروزیدانشیار، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران0000-0002-8863-909Xفائزهرضائیدانشجوی دکتری، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایراناسماعیلزارعی زوارکیاستاد، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایرانحسنرشیدیاستاد، گروه رایانه، دانشکده آمار، ریاضی و رایانه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایرانعلیدلاوراستاد، گروه سنجش و اندازهگیری، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایرانJournal Article20241208<strong>Objective:</strong> Computational thinking is an interdisciplinary subject and plays an important role in developing algorithmic problem-solving skills in learners, but there is still a lack of comprehensive understanding of it, especially in educational settings. The aim of this study is to extract the content network of computational thinking components to help increase teachers' knowledge and understanding of the nature of computational thinking and to provide a basis for their professional development.<br /><strong>Method:</strong> This research is fundamental-applied in terms of research objective and qualitative in terms of research method. The research community included articles published between 2006 and 2025, which were searched using keywords in the databases Scopus, Science Direct, Springer, ERIC, the Digital Library of the Association of Computing Machinery, and Google Scholar, and 831 articles were obtained. After screening and applying the inclusion and exclusion criteria, 216 articles were selected as a sample and 19 definitions were extracted from them. Thematic analysis method with the Atride-Stirling theme network approach was used to analyze the definitions. The validity of the model was calculated by experts' opinions and the reliability was calculated by the Holst method, and the reliability coefficient was 0.85.<br /><strong>Results:</strong> The findings led to the extraction of a thematic network of computational thinking components, which included 65 basic themes, 8 organizing themes, 4 global themes, and one super theme, and was drawn with MaxQDA 2020 software.<br /><strong>Conclusion:</strong> The results showed that the application of computational thinking components in educational contexts requires professional development of teachers in the form of educational workshops, which is possible with the cooperation of computer science and educational technology experts.<strong>هدف</strong>: تفکر رایانشی یک موضوع بین رشتهای است و نقش مهمی در پرورش مهارت حل مسئله به صورت الگوریتمی در یادگیرندگان دارد اما هنوز درک جامعی از آن در زمینههای آموزشی وجود ندارد. هدف این پژوهش، استخراج شبکه مضامین مولفههای تفکر رایانشی است تا با افزایش دانش معلمان از ماهیت تفکر رایانشی، زمینه توسعه حرفهای آنان را فراهم سازد.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: این پژوهش از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از لحاظ روش پژوهش کیفی است.جامعه پژوهش شامل مقالات منتشرشده در بازه زمانی 2006 تا 2025 بود که با استفاده از کلمات کلیدی در پایگاههای اطلاعاتی اسکوپوس، ساینس دایرکت، اسپرینگر، اریک،کتابخانه دیجیتالی انجمن ماشینهای حسابگر و گوگل اسکالر جستجو شد و 831 مقاله به دست آمد. پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود و خروج، 216 مقاله به عنوان نمونه انتخاب شدند و 19 تعریف از آنها استخراج شد. برای تجزیه و تحلیل تعاریف از روش تحلیل مضمون با رویکرد شبکه مضامین آتراید-استرلینگ استفاده شد. روایی مدل با نظر خبرگان و پایایی با روش هولستی محاسبه شد که ضریب پایایی 85/0 به دست آمد.<br /><strong>یافتهها</strong>: یافتهها منجر به استخراج شبکه مضامین مؤلفههای تفکر رایانشی شد که شامل 65 مضمون پایه، 8 مضمون سازماندهنده، 4 مضمون فراگیر و یک ابر مضمون بود و با نرمافزار مکس کیودا 2020 ترسیم شد.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: نتایج نشان داد کاربرد مضامین مولفههای تفکر رایانشی در زمینههای آموزشی، مستلزم توسعه حرفهای معلمان در قالب کارگاههای آموزشی است که با همکاری متخصصان علوم کامپیوتر و تکنولوژی آموزشی میسر میباشد.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20953_25046f75554a29e98cdf035b9770d51b.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122The Relationship between Media Literacy and Problem-Solving Skills and Critical Thinking of Tabriz University Studentsرابطه بین سواد رسانهای با مهارت حل مسئله و تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه تبریز1221432095410.22034/cipj.2023.58950.1101FAعلیایمان زادهدانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانحسیندهقان زادهدانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانحدیثنوریدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانسید محسنحسین زادهدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانJournal Article20231023<strong>Objective:</strong> the overall goal is to determine the relationship between media literacy and problem-solving skills and critical thinking of Tabriz University students.<br /><strong>Method:</strong> The research research method is applied and descriptive - correlation based on the purpose of the research. the statistical population of this research consists of undergraduate students of Tabriz University in the academic year of 2019-2020. the total number is 17181 people, of which 380 people have been selected through the Cochran's formula. in order to select the participants in the study, random cluster sampling method was used. In this study, in order to investigate the hypotheses and collect the required information from. Heppner & Petersen (1982) problem solving tools, to measure media literacy from the Potter Questionnaire (2012); According to Philosophy, (2012) and to measure the tendencies of critical thinking, the California Critical Thinking Scale has been used (Fassione and Fascione, 1992). the research information was analyzed through SPSS software.<br /><strong>Results:</strong> according to the research results, there is a significant relationship between media literacy with the variables of problem-solving skills, critical thinking and age. There is a significant difference between gender and media literacy and the rate of media literacy among female students is higher than male students. there is no significant difference between field of study, marital status and place of residence. based on regression analysis, the multiple correlation coefficient between the variables is estimated to be 0.523. The value of the explanation coefficient is equal to 0.389 and the corrected coefficient of explanation is 0.355. this means that 35.5% of the total changes in the media literacy variable are explained by the remaining 5 variables in the regression model, which include the variables of gender, age, marital status, critical thinking and problem-solving skills.<br /><strong>Conclusions:</strong> Based on the findings, media literacy education can enhance problem-solving skills and critical thinking in students.<strong>هدف</strong>: هدف پژوهش حاضر، تعیین رابطه بین سواد رسانهای با مهارتهای حل مسئله و تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه تبریز است.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: روش تحقیق پیمایشی، بر اساس هدف تحقیق، کاربردی و از نوع توصیفی- همبستگی است. جامعـة آمـاری ایـن پژوهش را دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه تبریز در سال تحصیلی 99-98 را تشکیل میدهند که تعداد کل آنها 17181 نفر میباشد که از بین آنها 380 نفر از طریق فرمول کوکران انتخاب شده اند. به منظور انتخاب شرکتکنندگان در پژوهش از روش نمونهگیـری خوشـهای تصـادفـی استفاده شده است. در این پژوهش به منظور بررسی فرضیههای مطرح شده و جمعآوری اطلاعات مورد نیاز از ابزار حل مسئله هپنر و پیترسون (1982)، برای اندازهگیری سواد رسانهای از پرسشنامه پاتر (1391)؛ به نقل از فلسفی، (1391) و برای سنجش گرایشهای تفکر انتقادی، از مقیاس تفکر انتقادی کالیفرنیا (فاسیونه و فاسیونه، 1992) استفاده شده است. اطلاعات تحقیق از طریق نرم افزار spss تجزیه و تحلیل شده است.<br /><strong>یافتهها</strong>: بر اساس نتایج تحقیق، بین سواد رسانهای با متغیرهای مهارتهای حل مسئله، تفکر انتقادی و سن رابطه معنیداری وجود دارد. بین جنس و سواد رسانهای تفاوت معنیداری وجود دارد و میزان سواد رسانهای در بیین دانشجویان دختر بالاتر از دانشجویان پسر است. بین رشته تحصیلی، وضعیت تاهل و محل سکونت تفاوت معنیداری وجود ندارد. براساس تحلیل رگرسیون، ضریب همبستگی چندگانه بین متغیرها 0/523 برآورد شده است، مقدار ضریب تبیین برابر با 0/389 و ضریب تبیین تصحیح شده 0/355 میباشد. بدین معنا که 35/5 درصد از کل تغییرات متغیر سواد رسانهای به وسیله 5 متغیر باقیمانده در مدل رگرسیونی که شامل متغیرهای جنس، سن، وضعیت تاهل، تفکر انتقادی و مهارت حل مسئله میباشد، تبیین میشود. <br /><strong>نتیجهگیری</strong>: با توجه به یافتههای بدست آمده میتوان با آموزش سواد رسانهای مهارت حل مساله و تفکر انتقادی را در دانشجویان افزایش داد.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20954_d2acc82ca644b9e80997154324caf9ea.pdfدانشگاه تبریزبرنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور3060-58574320251122Fostering Creative Thinking through Redesigning Elementary School Textbooks: A Content Analysis of the Third-Grade Social Studies Textbookپرورش تفکر خلاق از طریق باز طراحی کتب درسی دوره ابتدایی: تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه سوم1441612095510.22034/cipj.2025.66150.1236FAزهراجامه بزرگگروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایرانJournal Article20250228<strong>Objective:</strong> This study was conducted with a novel perspective on creative thinking, aiming to identify its core components within elementary-level textbooks. The research first conceptualized the elements of innovative thinking in elementary education materials, and then applied this framework to systematically analyze the third-grade social studies textbook in the Iranian elementary curriculum.<br /><strong>Method:</strong> The research methodology employs a mixed-methods approach, integrating qualitative and quantitative content analysis. Initially, inductive content analysis was utilized to identify and elucidate the components of creative thinking. A systematic review was conducted to gather credible and up-to-date sources. Inclusion and exclusion criteria and protocols for evaluating and selecting reliable sources were established. Out of 36 collected sources, 14 were selected, all of which were English-language publications dated between 2020 - 2024. Following coding and the clarification of primary and secondary categories, six components were identified as criteria for creative thinking in the textbook. Quantitative content analysis was performed to examine the third-grade elementary textbook’s alignment with the application of thinking components. The sample for analysis was the third-grade social studies textbook. Data collection was conducted using a researcher-developed checklist, the validity and reliability of which were confirmed. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, the chi-square test, the Monte Carlo R test, and the statistical software in Stata.<br /><strong>Results:</strong> The six components identified as elements of creative thinking in the textbook design include: cultivating open-mindedness, creative problem-solving, STEAM-based content, encouraging teamwork and project-based activities, integrating interactive and smart technologies, and strengthening analytical and success-oriented intelligence. The chi-square test revealed no statistically significant difference in the distribution of creative thinking components across textbooks (p > 0.05). While thinking components are incorporated into the textbook, there is an imbalanced emphasis on specific elements: analytical intelligence and STEAM dominate all sections, whereas open-mindedness and technology, particularly in visuals and questions, are underrepresented.<br /><strong>Conclusion:</strong> Creative thinking components such as fostering open-mindedness, solving creative problems, STEM-based textbook content, encouraging teamwork, offering project-based activities, utilizing interactive and smart technologies, and enhancing analytical and successful intelligence should be balanced in the design of writing, images, activities, and questions in textbooks.<strong>هدف:</strong> این پژوهش با بهرهگیری از رویکردی نوین در تحلیل محتوای کتابهای درسی، با هدف شناسایی عناصر تفکر خلاق در کتاب «مطالعات اجتماعی» پایه سوم ابتدایی انجام شد. بدین منظور، ابتدا بر اساس ادبیات نظری، مؤلفهها و عناصر تفکر خلاق تبیین گردید و سپس محتوای کتاب یادشده بر اساس این مؤلفهها تحلیل شد.<br /><strong>روش پژوهش</strong>: روش تحقیق، ترکیبی از تحلیل محتوای کیفی و کمی است. در ابتدا برای شناسایی و استخراج مولفههای تفکر خلاق ، تحلیل محتوای استقرایی به کار گرفته شد. برای جمع آوری منابع معتبر از مرور نظاممند استفاده شد. معیارهای ورود و خروج و چگونگی ارزیابی و انتخاب منابع معتبر تعیین و از 36 منبع جمعآوری شده 14 منبع انتخاب شد، که کلیه منابع انگلیسی و سال انتشار مقالات از 2020 تا 2024 است. بعد از کدگذاری و تبیین مقولههای اولیه و ثانویه، شش مولفه به عنوان معیارهای تفکر خلاق در کتاب درسی مشخص شدند. سپس از چکلیست محقق ساخته که ضریب توافق کاپا و الفای کرونباخ آن تعیین شد، ابزاری برای تحلیل محتوای کمی کتاب مطالعات اجتماعی پایه سوم ایتدایی مبتنی بر مولفههای تفکر خلاق تدوین شد. دادههای کمی با استفاده ازآمار توصیفی، آزمون خی دو و آزمون مونتکارلو R کد در نرم افزار 18-Stata تحلیل شد.<br /><strong>یافتهها</strong>: نتایج پژوهش تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی سوم ابتدایی نشان میدهد هرچند شش مؤلفه تفکر خلاق (ذهن باز، حل مسئله خلاق، محتوای مبتنی بر استیم، کار تیمی، فناوریهای تعاملی و هوش موفق) در طراحی کتاب حضور دارند، اما توزیع آنها نامتوازن است. بررسی آماری تفاوت معناداری (05/0p> ) در پراکندگی مؤلفهها بین بخشهای کتاب نشان نداد، اما تحلیل کیفی، بیانگر غلبه هوش تحلیلی و محتواهای استیم در مقایسه با مؤلفههای ذهن باز و فناوریهای تعاملی است که در تصاویر و پرسشها کمرنگ ترهستند. فعالیتهای گروهی و پروژه محور نیز کمتر به چالشهای واقعی و چندمرحلهای میپردازند. این ناهماهنگی ممکن است مانع پرورش هوش موفق (ترکیب توانمندیهای تحلیلی، عملی و خلاق) شود. پیشنهاد میشود در بازنگری کتاب، با افزودن تصاویر پرسش برانگیز، مسائل بازپاسخ و سناریوهای فناورانه، زمینۀ تقویت خلاقیت و کاربرد عملی مفاهیم فراهم شود.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: مولفههای تفکر خلاق مانند پرورش ذهن باز، حل مساله خلاق، محتوای کتاب مبتنی بر استیم، تشویق کار تیمی و ارایه فعالیتهای پروژه محور ، کاربرد تکنولوژیهای تعاملی و هوشمند، تقویت هوش تحلیلی و موفق، لازم است بهصورت متوازن در بخشهای مختلف کتاب درسی از جمله نوشتار، تصاویر، فعالیتها و پرسشها لحاظ شوند.https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20955_6bc3355d975ce3d99e17aabe8ce73a55.pdf