دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Designing a Model of Diversity-Oriented Curriculum Based on Cognitive Flexibility Theory ارائه الگوی برنامه درسی تنوع ‏گرا مبتنی بر نظریه انعطاف ‏پذیری شناختی 1 26 20789 10.22034/cipj.2025.63072.1151 FA زهره کرمی استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2024 08 21 Objective: The study aimed to present a diversity-oriented curriculum model based on the theory of cognitive flexibility. Methods: This study was qualitative research that employed a systematic review method to answer the first research question. In this research, to gather data related to the first research question, articles, theses, and relevant texts were searched from reputable online databases from 1988 to 2020. Ultimately, among these sources, 28 of the most relevant texts related to the research questions were selected and analyzed through thematic analysis. Then, based on the findings obtained, the elements of a diversity-oriented curriculum were designed and validated in response to the second to sixth questions. Finally, based on the findings, a conceptual model of the diversity-oriented curriculum was presented. This program was provided to 10 curriculum specialists, who confirmed the various elements of the program with a 90 percent agreement. Results: Based on the findings, definitions, goals, principles, criteria, and emphases in the field of teaching and learning were among the main themes of cognitive flexibility theory. Related sub-themes for each main theme were also identified. After recognizing the characteristics of cognitive flexibility theory, curriculum elements were designed based on these characteristics. Diversity in type, level, form, and complexity were among the most important features of a diverse curriculum. The goal element includes (diversity in domains/levels/complexity); the content element includes (diversity in types of content); the teaching and learning methods element includes (diversity in types of methods); the learning activities element includes (diversity in location, level, domain, method, and type of activity); and the assessment element includes (diversity in stages, type, domain, complexity, form, tools for assessment). Conclusions: In this research, a diversity-oriented curriculum based on the cognitive flexibility theory was presented. This curriculum emphasizes diversity in all educational elements (goals, content, method, activity, and evaluation) and focuses on complex, practical, and multifaceted learning to cultivate a flexible and capable mind for solving real-world problems. This program provides an interactive, multidimensional, and non-linear environment for the active construction of knowledge. It can serve as a guide for cultivating individuals with creative, innovative, and flexible minds, and can be used by curriculum planners, authors, and teachers. هدف: هدف از این پژوهش، ارائه الگوی برنامه درسی تنوع‏گرا مبتنی بر نظریه انعطاف‌‏پذیری شناختی است. روش پژوهش: این مطالعه یک پژوهش کیفی است که برای پاسخ به سؤال اول پژوهش از شیوه مرور نظام‏‌مند استفاده شده است. در این پژوهش، برای جمع‏‌آوری داده‌‏های مربوط به سؤال اول پژوهش، به جستجوی مقالات، پایان‌‏نامه‌‏ها و متون مرتبط از پایگاه‌‏های معتبر اینترنتی از سال 1988 تا 2020 پرداخته شد. در نهایت، از میان این منابع، 28 منبع از مرتبط‌‏ترین متون مرتبط با سؤالات پژوهش، انتخاب شده و از طریق روش تحلیل مضمون، تحلیل شدند. سپس بر اساس یافته‌‏های به‏دست آمده، عناصر برنامه درسی تنوع‌‏گرا در پاسخ به سؤال دوم تا ششم، طراحی و اعتبارسنجی شده است. در پایان، بر اساس یافته‏‌ها، الگوی مفهومی برنامه درسی تنوع‌‎گرا، ارائه شده است. برنامه مذکور در اختیار 10 نفر از متخصصان برنامه درسی قرار گرفت که با توافق 90 درصد، عناصر مختلف برنامه را تأیید نمودند. یافته‌ها: بر اساس یافته‏ها، تعاریف، اهداف، اصول و معیارها و تأکیدات حوزه تدریس و یادگیری از جمله مضامین اصلی نظریه انعطاف‏پذیری شناختی بودند. مضامین فرعی مرتبط به هر مضمون اصلی نیز شناسایی شدند. بعد از شناخت ویژگی‏های نظریه انعطاف‏پذیری شناختی، بر اساس ویژگی‏ها، عناصر برنامه درسی تنوع‏گرا طراحی شدند. تنوع در نوع، سطح، شکل، و پیچیدگی از جمله مهمترین ویژگی‏های برنامه درسی تنوع‏گرا بود. عنصر هدف شامل (تنوع در حیطه‏‌ها/ سطوح /پیچیدگی)؛ عنصر محتوا شامل (تنوع در انواع محتوا)؛ عنصر روش‏های یاددهی یادگیری (تنوع در انواع روش)؛ عنصر فعالیت‏های یادگیری شامل (تنوع در محل، سطح، حیطه، شیوه، و نوع فعالیت)؛ عنصر ارزشیابی شامل (تنوع در مراحل، نوع، حیطه، پیچیدگی، شکل، و ابزارهای ارزشیابی) است. نتیجه‌گیری: در این پژوهش، برنامه درسی تنوع‌گرا بر پایه نظریه انعطاف‌پذیری شناختی، با تأکید بر تنوع در تمام عناصر آموزشی (اهداف، محتوا، روش، فعالیت و ارزشیابی) و توجه به یادگیری پیچیده، کاربردی و چندجانبه، جهت پرورش ذهنی انعطاف‌پذیر و توانمند در حل مسائل واقعی، ارائه شد. این برنامه، فضایی تعاملی، چندبعدی و غیرخطی برای ساخت فعال دانش فراهم می‌کند و به عنوان راهنمای عمل در تربیت افرادی با ذهن‏های خلاق، نوآور و انعطاف‌‏پذیر می‌‏تواند راهگشا باشد و مورد استفاده برنامه‌‎ریزان، مؤلفان و معلمان قرار گیرد.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20789_d16cee124badad277c212c1bb68c927d.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Content Indicators in the Science and Technology Curriculum of Elementary Education and the Amount of Attention Paid to Them شاخص‌های محتوا در برنامه درسی دانش فناوری رشته آموزش ابتدایی و میزان توجه به آن‌ها 27 52 20803 10.22034/cipj.2025.62871.1194 FA مصطفی باقریان فر استادیار، گروه نوآوری آموزشی و درسی، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران 0000-0001-5552-7887 فتح اله کوشکی استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران سمیه نصیرزاده استادیار، گروه مطالعات مدیریت آموزش عالی، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران Journal Article 2024 11 18 Objective: The present research was conducted with the aim of identifying the indicators of the content element in the science and technology curriculum of elementary education, assessing the level of attention given to these indicators at Farhangian University. Method: In the present study, a combination design of sequential exploratory type was used. The phenomenological method was used in the qualitative part and the descriptive-survey method was used in the quantitative part. In the qualitative part, a semi-structured interview was conducted with 15 experts and university faculty members. The statistical population was a quantitative part of undergraduate students and teachers of Farhangian universities, with a total of 316 participants selected using proportional stratified random sampling. The data collection tool was a semi-structured interview and a questionnaire extracted from the qualitative section. To validate the qualitative part, the alignment method and control technique were used by the members. Form and content validity were used to determine the validity of the interview questions and the questionnaire, and Cronbach's alpha coefficient equal to 0.932 was used to estimate the reliability of the questionnaire. The analysis of the qualitative part has been done through thematic analysis and the quantitative part of descriptive and inferential statistics. Results: The findings of the qualitative section showed that the most important content indicators in the curriculum of technology knowledge in the field of elementary education include five themes, 5 content themes related to general technology knowledge; content related to specialized technological knowledge; Desirable content for acquiring practical thinking skills, critical thinking, creative thinking and technological behavior; appropriate content with the help of new technologies with interactive, updating, repeated use, etc., to achieve educational goals; The organization of the content was based on the criteria of interest, use, etc., using new technologies. Also, the results in the quantitative section showed that the amount of attention paid to the components of technological knowledge in the content element of the elementary education curriculum is at a weak level. Conclusion: University and professors should choose content that students can develop their technological competencies. Also, since they face new technologies every day, it is necessary to learn and teach them in the classrooms. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخص‌های عنصر محتوا در برنامه درسی دانش فناوری رشته آموزش ابتدایی و سپس میزان توجه به آن‌ها در دانشگاه فرهنگیان انجام شد. روش پژوهش: در پژوهش حاضر از طرح ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی استفاده شد. از روش پدیدارشناسی در بخش کیفی و از روش توصیفی - پیمایشی در بخش کمی بهره گرفته شده است. در بخش کیفی با 15 نفر از متخصصان و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته به عمل آمد. جامعه آماری بخش کمی دانشجومعلمان دوره کارشناسی دانشگاه‌های فرهنگیان بودند که به روش تصادفی طبقه‌ای نسبی، تعداد 316 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسش‌نامه مستخرج از بخش کیفی بوده است. برای اعتباریابی بخش کیفی از روش همسوسازی و تکنیک کنترل توسط اعضاء بهره گرفته شد. برای تعیین روایی سؤالات مصاحبه و پرسش‌نامه از روایی صوری و محتوایی و برای برآورد پایایی پرسش‌نامه از ضریب آلفای کرونباخ برابر با 0/932 استفاده شد. تحلیل بخش کیفی از طریق روش تحلیل مضمون و بخش کمی از آمار توصیفی و استنباطی انجام شده است. یافته‌ها: یافته‌های بخش کیفی نشان داد مهم‌ترین شاخص‌های محتوا در برنامه درسی دانش فناوری رشته آموزش ابتدایی شامل پنج مضمون 5 مضمون محتوای مربوط به دانش عمومی فناوری؛ محتوای مربوط به دانش تخصصی فناوری؛ محتوای مطلوب جهت کسب مهارت‌های تفکر عملی، تفکر انتقادی، خلاق و رفتار فناورانه؛ محتوای مناسب با کمک فناوری‌های نوین با قابلیت تعاملی، به‌روزرسانی، استفاده مکرر و ... برای دستیابی به هدف‌های آموزشی؛ سازماندهی محتوا بر اساس معیارهای علاقه‌مندی، کاربرد و ... با استفاده از فناوری‌های نوین بوده است. همچنین نتایج در بخش کمی نیز نشان داد میزان توجه به مؤلفه‌های دانش فناوری در عنصر محتوا برنامه درسی رشته آموزش ابتدایی در سطح ضعیفی است. نتیجه‌گیری: دانشگاه و استادان باید محتوایی را انتخاب کنند که دانشجویان بتوانند شایستگی‌های فناوری خود را توسعه دهند. همچنین از آنجایی که هر روز با فناوری‌های جدید روبرو هستند ضرورت دارد آن را در کلاس‌های درس بیاموزند و آموزش دهند.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20803_cf3c2aef4b3461d0aed54577e547d7e1.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Comparing the Effectiveness of Mathematics Education Using Virtual Games and Traditional Methods in Primary Public Schools مقایسه اثربخشی آموزش ریاضی با استفاده از بازی‌های مجازی و روش‌های سنتی در مدارس دولتی ابتدایی 53 69 20804 10.22034/cipj.2025.63850.1176 FA رحمان بدری استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد عجب‌شیر، دانشگاه آزاد اسلامی، عجب‌شیر، ایران پریسا شیخی حصارلو دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش و پرورش ابتدایی، واحد عجب‌شیر، دانشگاه آزاد اسلامی، عجب‌شیر، ایران سیدیاسر هاشمی استادیار، گروه مهندسی کامپیوتر، واحد میاندوآب، دانشگاه آزاد اسلامی، میاندوآب، ایران Journal Article 2024 10 05 Objective: The present research was conducted with the aim of comparing the traditional approach and virtual game in the effectiveness of mathematics education in public primary schools. Method: The research method used in this study was a semi-experimental method, with a pre-test and post-test design, along with a control group. The studied community is all the students of public primary schools in Miandoab city who were studying in the academic year of 2023-2024. The statistical sample of the research included 30 students of public primary schools in Miandoab city, 15 people were selected as the experimental group and 15 people as the control group, and they were randomly placed in two groups. After that, the two groups were treated in four 45-minute sessions on the concepts of geometric shapes. The experimental group used technology and virtual games to learn geometric shapes, while the control group students used traditional printed materials as part of the learning process. Both groups completed the academic performance test (made by the researcher) before and after the training as a pre-test and post-test. Results: The results of the T test showed that there is a statistically significant difference in both groups with regard to the new knowledge gained about geometric shapes after the completion of the treatment. Also, the average score of the experimental group was 16.55 and the average score of the control group was 13.8 out of 18. Based on this, the results show that the role of virtual educational games in the effectiveness of education in students is significant. Conclusions: Based on the results obtained, it can be concluded that the use of virtual educational games can make education more effective in students. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه رویکرد سنتی و بازی مجازی در اثربخشی آموزش ریاضی در مدارس دولتی ابتدایی انجام گرفته است. روش پژوهش: روش تحقیق به‌کار رفته در این پژوهش، روش نیمه‌تجربی، از نوع طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون، همراه با گروه کنترل بود. جامعۀ مورد مطالعه، کلیۀ دانش‌آموزان مدارس دولتی ابتدایی شهر میاندوآب که در سال تحصیلی 1402 مشغول به تحصیل بودند و نمونۀ آماری پژوهش، شامل 30 نفر از این دانش‌آموزان بود که به شیوۀ نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در گروه‌های آزمایش و کنترل به تعداد برابر قرارگرفتند. گروه‌ها در چهار جلسه 45 دقیقه‌ای در مورد مفاهیم اشکال هندسی مورد تیمار قرار گرفتند و گروه آزمایشی از فناوری و بازی مجازی برای یادگیری درس اَشکال هندسی استفاده کردند، در حالی که دانش‌آموزان گروه کنترل از مواد چاپی سنتی به عنوان بخشی از فرآیند یادگیری استفاده کردند. هر دو گروه آزمون عملکرد تحصیلی (محقق ساخته) را در پیش و پس از تعلیم به عنوان پیش‌آزمون و پس‌آزمون کامل کردند. یافته‌ها: نتایج آزمون t نشان داد که در هر دو گروه با توجه به دانش جدید بدست آمده از اشکال هندسی پس از اتمام تیمار تفاوت آماری معنی‌داری وجود دارد. هم‌چنین میانگین نمرات گروه آزمایش 16/55 و میانگین نمرات گروه کنترل 13/8 از 18 بود. بر این اساس نتایج نشان می‌دهد که نقش بازی‌های آموزشی مجازی در اثربخشی آموزش در دانش‌آموزان معنادار است. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج بدست آمده، استفاده از بازی‌های آموزشی مجازی می‌تواند باعث اثربخشی آموزش در دانش‌آموزان باشد.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20804_d4be67f1f5c2c6f80b3f957018f29b6f.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 The Effectiveness of the Teaching Method Based on the Constructivist Approach of Bybee on Problem Solving, Perception of the Usefulness of Academic Assignments, and Achievement Goals Students in Chemistry اثربخشی روش تدریس مبتنی بر رویکرد سازنده گرایی بایبی بر حل مسئله، ادراک سودمندی تکالیف تحصیلی و اهداف پیشرفت دانش آموزان در درس شیمی 70 85 20805 10.22034/cipj.2025.65832.1227 FA جعفر بهادری خسروشاهی استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران زبیر صمیمی استادیار، گروه روانشناسی و تکنولوژی آموزشی، دانشگاه بین الملی چابهار، چابهار، ایران Journal Article 2025 02 08 Objective: The aim of the present study was to determine the effectiveness of the teaching method based on the Constructivist Approach of Bybee on problem solving, perception of the usefulness of academic assignments, and students' achievement goals in chemistry. Method: The research design was a quasi-experimental pre-test-post-test with a control group. The statistical population of this study included all male students in the experimental eleventh grade of the second high school in Chabahar city in the academic year 2024-2025. For sampling in this study, one school was randomly selected from among the second high school schools in the city. After applying the exclusion criteria, 30 participants in the study were randomly selected and were randomly assigned to two groups of 15: experimental and control. To collect data, Elliott and McGregor's Progress Goal Orientation Questionnaire, Miller et al.'s Perceived Homework Utility Scale, and Heppner and Peterson's Questionnaire were used. Data analysis was performed using the covariance analysis statistical method. Results: The results of the study showed that the teaching method based on the Bybee constructivist approach has an effect on problem solving, perceived usefulness of homework, and students' progress goals in chemistry (P≥0.01). In fact, the teaching method based on the Bybee constructivist approach increases problem solving and the components of confidence in problem solving, self-confidence, and personal control, mastery-propensity and performance-propensity goal orientations, and perceived usefulness of homework in students. Also, teaching based on the Bybee constructivist approach reduces mastery-avoidance and performance-avoidance goals in students. Conclusion: Considering the effect of the Bybee teaching method on the variables of progress goals, problem solving, and perceived usefulness of homework in chemistry, it is recommended that teachers use this teaching method in schools. هدف: هدف پژوهش حاضر اثربخشی روش تدریس مبتنی بر رویکرد سازنده گرایی بایبی بر حل مسئله، ادراک سودمندی تکالیف تحصیلی و اهداف پیشرفت دانشآموزان در درس شیمی بود. روش پژوهش: طرح پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه یازدهم تجربی دوره متوسطه دوم شهرستان چابهار در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که برای نمونه‌گیری در این پژوهش از بین مدارس دوره دوم متوسطه شهرستان یک مدرسه (دبیرستان دانا و توانا) به صورت تصادفی انتخاب شد که پس از اعمال ملاک‌های خروج، 30 نفر شرکت‌کننده در پژوهش به صورت تصادفی انتخاب شده و به عنوان نمونه آماری با گمارش تصادفی در دو گروه 15 نفری آزمایش و گواه قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه جهت‌گیری هدف پیشرفت الیوت و مکگرگور (2001)، مقیاس سودمندی ادراک شده تکالیف تحصیلی میلر و همکاران (2005) و پرسشنامه هپنر و پترسون(1982) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش آماری تحلیل کواریانس انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که روش تدریس مبتنی بر رویکرد سازنده گرایی بایبی بر حل مسئله، ادراک سودمندی تکالیف تحصیلی و اهداف پیشرفت دانش‌آموزان در درس شیمی تأثیر دارد (01/0≥p). در واقع روش تدریس مبتنی بر رویکرد سازنده‌‌گرایی بایبی باعث افزایش حل مسئله و مؤلفه‌های اعتماد به حل مسئله، اعتماد به خود و کنترل شخصی، جهت‌گیری هدف تسلط- گرایش و عملکرد- گرایش و ادراک سودمندی تکالیف تحصیلی در دانش‌‌آموزان می‌شود. همچنین تدریس مبتنی بر رویکرد سازنده‌گرایی بایبی باعث کاهش اهداف تسلط- اجتناب و عملکرد- اجتناب در دانش‌آموزان میشود. نتیجه‌گیری: با توجه به تأثیر روش تدریس بایبی بر میزان متغیرهای اهداف پیشرفت، حل مسئله و ادراک سودمندی تکالیف تحصیلی درس شیمی، به کارگیری این روش تدریس به معلمان در مدارس توصیه میشود.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20805_f90db5124b727c9c70f5b6df3f1db897.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Development of a Responsive Curriculum in the Field of Educational Sciences: A Qualitative Study of Inhibiting and Facilitating Factors توسعه برنامه درسی پاسخگوی رشته علوم تربیتی: مطالعه کیفی عوامل بازدارنده و تسهیل‌کننده 86 108 20815 10.22034/cipj.2025.62556.1134 FA محمدحسن حسنی دانشجوی دکتری، گروه علوم‌تربیتی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران هایده عاشوری استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران فاطمه احمدبیگی استادیار، گروه علوم‌تربیتی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مرضیه رمضانی استادیار، گروه علوم‌تربیتی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 07 19 Objective: This research aimed to identify factors that inhibit and facilitate the development of a responsive curriculum in the field of educational sciences. Method: To achieve the desired goal, the researcher used a qualitative approach of thematic analysis. The participants of the research were expert faculty members and experts in the field of curriculum planning and experts in the field of higher education and university planning, of which 18 people were selected as a purposive sample. The data collection tool was a semi-structured interview. Thematic analysis coding method was used to analyze the data and King and Harrocks method was used to validate the data Results: The results showed that a total of 46 primary codes, 13 basic themes, 5 organizing themes, under two overarching themes of inhibiting factors and facilitating factors of curriculum development were included. Conclusion: Based on the findings, universities and higher education institutions and the field of educational sciences, in order to move towards a responsive curriculum, should consider a set of inhibiting and facilitating factors in the formulation, development, and implementation of the curriculum of the field of educational sciences, because the development of a responsive curriculum requires in parallel the elimination of inhibiting factors and the strengthening and attention to facilitating factors; in addition, any action and policy-making in this field requires a systematic and multidimensional view, taking into account all structural, technical, strategic, cultural, and social elements and dimensions. هدف: این تحقیق با هدف شناسایی عوامل بازدارنده و تسهیل‌کننده توسعه برنامه درسی پاسخگو در رشته علوم تربیتی انجام شد. روش پژوهش: برای نیل به هدف موردنظر، پژوهشگر از رویکرد کیفی از نوع تحلیل مضمون استفاده نمود. مشارکت‌کنندگان پژوهش اعضای هیأت علمی متخصص و صاحب‌نظر در حوزه برنامه‌ریزی درسی و خبرگان حوزه برنامه‌ریزی آموزش عالی و دانشگاه بودند که از این میان، 18 نفر به عنوان نمونه هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه ساختار یافته بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری تحلیل مضمون و به منظور اعتباریخشی داده‌ها، از روش کینگ و هاروکس استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که در مجموع 46 کد اولیه، 13 مضمون پایه، 5 مضمون سازمان‌دهنده، ذیل دو مضمون فراگیر عوامل بازدارنده توسعه برنامه درسی پاسخگو و عوامل تسهیل‌کننده برنامه درسی پاسخگو قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و رشته علوم تربیتی برای حرکت به سمت و سوی برنامه درسی پاسخگو، می‌بایست مجموعه عوامل بازدارنده و تسهیل‌کننده را در تدوین، توسعه و اجرای برنامه درسی رشته علوم تربیتی مورد توجه قرار گیرد چراکه توسعه برنامه درسی پاسخگو به‌صورت موازی نیازمند رفع عوامل بازدارنده و تقویت و توجه به عوامل تسهیل کننده است؛ ضمن اینکه هرگونه اقدام و سیاست‌گذاری در این زمینه نیازمند نگاه نظام‌مند و چندبعدی با در نظر گرفتن تمامی عناصر و ابعاد ساختاری، فنی، راهبردی، فرهنگی، اجتماعی است.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20815_4a8d969f402e6de4c5ce14761c63d1a4.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Phenomenology of Teachers' Understanding and Perception of the Concepts of Curriculum and Lesson Planning پدیدارنگاری فهم و ادراک معلمان از مفاهیم برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی 109 135 20829 10.22034/cipj.2025.65834.1228 FA جمال سلیمی دانشیار مطالعات برنامه درسی ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران عهدیه قبادی کارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران علی امینی باغ دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی، توسعه آموزش عالی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Journal Article 2025 02 08 Objective: The contemporary understanding of curriculum and lesson planning extends beyond the mere preparation of lesson outlines; it encompasses the anticipation of all activities that students, under the guidance of their teachers, are expected to undertake to achieve specific educational goals. Thus, the aim of this research is to explore teachers’ thoughts, understanding, and perceptions of the concepts of “curriculum” and “lesson planning” and to propose a conceptual model. Method: The research approach is qualitative, and its strategy is phenomenology. The data collection tool used was semi-structured interviews, and the field of research included elementary school teachers in the city of Boukan. The participants consisted of 12 male and female teachers who were selected through purposeful sampling. The data collection tool involved in-depth semi-structured interviews. For data analysis, a three-phase coding process was employed, which included open, axial, and selective coding. Results: The study’s findings revealed that teachers’ perceptions and interpretations of the term “curriculum” included: the curriculum as a formal and binding framework; a general and flexible guide; an implementation challenge; a lived classroom experience; an official document (encompassing approved content and official records); the hidden curriculum; a philosophical and social construct; and a cognitive and learning framework. Furthermore, their insights on the concept of lesson planning consisted of understanding lesson planning as a structured process; practical experiences and acquired knowledge; an educational roadmap; an organization of content; the design of teaching strategies; time and resource management; consideration of learners’ needs; a dynamic and visionary process; a cognitive decision-making activity; and an interactive and social process. Conclusion: In conclusion, it must be acknowledged that teachers, based on their practical experiences and interactions within the educational environment, possess a deep and multidimensional understanding of the concepts of curriculum and curriculum planning. These understandings are shaped not only by official documents and frameworks but also by lived experiences and the real needs of the classroom. هدف: مروزه مفهوم برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی وسیع‌تر از تهیه و تدوین رئوس مطالب درسی است و آن عبارت است از پیش‌بینی کلیه فعالیت‌هایی است که دانش‌آموزان تحت رهبری و هدایت معلم در مدرسه (آگاهی خارج از آن) برای رسیدن به هدف‌های معین باید انجام دهند. از این رو هدف از انجام این پژوهش مطالعه انگاره، فهم و ادراک معلمان از مفهوم «برنامه درسی» و «برنامه‌ریزی درسی» و ارائه یک مدل مفهومی بود. روش: رویکرد پژوهش کیفی و راهبرد آن پدیدارنگاری است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه ساختاریافته و میدان پژوهش شامل معلمان ابتدایی شهرستان بوکان بودند. مشارکت‌کنندگان 12 نفر از معلمان زن و مرد بودند که به شیوه نمونه‌ هدفمند انتخاب انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌ نیمه‌ ساختاریافته عمیق بود. جهت تحلیل داده‌ها از فرآیند سه مرحله‌ای کدگذاری، باز، محوری و اصلی (انتخابی) استفاده به عمل آمد. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق حاکی از آن بود که ادراک و انگاره معلمان نسبت به مفهوم «برنامه درسی» شامل برنامه درسی به‌عنوان یک چارچوب رسمی و الزام‌آور؛ برنامه درسی به‌عنوان یک راهنمای کلی و قابل انعطاف؛ برنامه درسی به‌عنوان یک چالش اجرایی؛ برنامه درسی به‌عنوان یک تجربه زیسته در کلاس درس؛ برنامه درسی به‌عنوان سند رسمی (محتوا و اسناد رسمی مصوب)، برنامه درسی پنهان، برنامه درسی به‌عنوان یک سازه فلسفی و اجتماعی و برنامه درسی به‌عنوان یک سازه شناختی و یادگیری بود. همچنین انگاره و ادراک آن‌ها نسبت به مفهوم برنامه‌ریزی درسی شامل فهم برنامه‌ریزی درسی به عنوان یک فرایند ساختاریافته؛ برنامه‌ریزی درسی بعنوان تجربیات عملی و یادگیری کسب شده، برنامه‌ریزی درسی بعنوان نقشه راه آموزشی، برنامه‌ریزی درسی بعنوان فرایند سازماندهی محتوا، برنامه‌ریزی درسی به‌عنوان طراحی راهبردهای تدریس، برنامه‌ریزی درسی بعنوان مدیریت زمان و منابع، برنامه‌ریزی درسی بعنوان توجه به نیازهای یادگیرندگان، برنامه‌ریزی درسی بعنوان فرایندی پویا و با نگرش، برنامه‌ریزی درسی بعنوان یک فرایند شناختی و تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی درسی بعنوان یک فرایند تعاملی و اجتماعی بود. نتیجه‌گیری: در نتیجه باید اذعان داشت معلمان با توجه به تجربیات عملی و تعاملات خود در محیط آموزشی، درک عمیق و چندبعدی از مفاهیم برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی دارند. این درک‌ها نه‌تنها بر اساس اسناد و چارچوب‌های رسمی، بلکه بر پایه تجربیات زیسته و نیازهای واقعی کلاس درس شکل گرفته است.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20829_42c38f0db8496da1211c6d236a019bbd.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Prediction of Worry Based on Social Well-Being and Optimism Construct in Mothers of Children with Intellectual and Developmental Disabilities پیش‌بینی نگرانی براساس سازه‌های بهزیستی اجتماعی و خوش‌بینی در مادران کودکان با نارسایی‌های ذهنی و تحولی 136 151 20832 10.22034/cipj.2022.52793.1060 FA شهروز نعمتی استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رحیم بدری گرگری استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران میترا ماشاالهی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0001-3778-4094 Journal Article 2022 07 29 Objective: The current study aimed to predict worry based on social well-being and optimism construct in mothers of children with Intellectual and developmental disabilities. Method: The descriptive and correlational method was used in this study. The statistical population of this research included all mothers of children with Intellectual and developmental disabilities in East Azerbaijan during the academic year of 2019-2020. For this purpose, 123 mothers were selected using an available sampling method. Data were collected using Keyes's Social Well-being Questionnaire, Scheier and Carver's Life Orientation Test, and Pennsylvania State Worry Questionnaire. Results: There is a negative and significant relationship between social well-being and optimism with worry. Also, the results of multiple regression analysis showed that optimism and social well-being were able to significantly explain 16% of the variance of the expression of worry. Conclusion: Cognitive and emotional readiness in optimism and social well-being help mothers of children with Intellectual and developmental disabilities to experience less worry. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی پیش بینی نگرانی براساس سازه‌های بهزیستی اجتماعی و خوش‌بینی در مادران کودکان با نارسایی‌های ذهنی و تحولی انجام شد. روش پژوهش: روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل مادران کودکان با نارسایی‌های ذهنی و تحولی شهر تبریز در سال تحصیلی 1399-1398 بودند. تعداد 123 نفر از این مادران با روش نمونه‌گیری دردسترس به‌عنوان گروه نمونه پژوهش انتخاب شدند. از ابزارهای بهزیستی اجتماعی کیز، مقیاس خوش‌بینی کارور و شیر و پرسشنامه ابراز نگرانی پنسیلوانیا برای جمع‌آوری داده‌های پژوهش استفاده شد. یافته‌ها: تحلیل همبستگی نشان داد که بین بهزیستی اجتماعی و خوشبینی با ابراز نگرانی رابطه منفی و معنادار وجود دارد. افزون براین، تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای خوش‌بینی و بهزیستی اجتماعی توانستند 16درصد واریانس ابراز نگرانی را به‌طور معناداری تبیین کنند. نتیجه‌گیری: پیش آمادگی شناختی و عاطفی در خوش‌بینی و بهزیستی اجتماعی به مادران کودکان با نارسایی‌های ذهنی و تحولی کمک می‌کنند تا نگرانی کمتری را تجربه کنند.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20832_bb0ef2f4db9075c53119d46ae59fd681.pdf

دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 2 2025 06 22 Investigating the Relationship Between Teachers' Perceptions of Educational Strategies with Ability Development and Academic Alienation of Students بررسی ارتباط میان ادراک راهبردهای آموزشی معلمان با شکوفایی توانایی و از خودبیگانگی تحصیلی دانش‌آموزان 152 164 20855 10.22034/cipj.2025.65882.1230 FA کمال نصرتی هشی استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران حمیدرضا دهقان استادیار، گروه روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران محمد عظیمی دانشیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران الناز کوهی نوده کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، اردبیل، ایران Journal Article 2025 02 15 Objective: Education systems around the world are seeking to achieve positive and motivating variables in order to benefit from identifying students' capabilities in order to influence the dissemination and production of knowledge, enhance ability, or increase goodness in the world, and as a result, students can find greater meaning for their education in the world. The aim of the present study was to examine the relationship between teachers' perceptions of educational strategies and ability development and academic alienation of students Method: The present research method is descriptive of correlation type. The statistical population of the present research was female students of the second high school in Ardabil city, which was equal to 7750 people. Morgan's table was used to determine the sample size, and the sample size was 367 people, who were selected using cluster random sampling. To measure the variables, the questionnaire of teachers' educational strategies by Azimpour (2014), the questionnaire of ability development by Lefrançois & et al (1997) and the questionnaire of academic alienation by Dillon & Grout (1976) were used. The data were analyzed using SPSS-26 software and regression coefficient. Results: The research findings showed that there is a significant positive relationship between the perception of teachers' educational strategies and the development of students' abilities. So that student-centeredness (0.21), group-based education (0.17), creating focus and motivation (0.16), providing an optimal environment (0.22), and preparation (0.20) predict changes in students' ability development. Teachers' educational strategies also have a negative and significant effect on students' academic alienation, and student-centeredness (-0.12), group-based education (-0.14), providing an optimal environment (-0.13), and preparation (-0.18) predict changes in students' academic alienation. Conclusion: Based on the findings of the present study, it can be concluded that teachers' educational strategies can help students' abilities flourish, and students will be more motivated due to the teacher's efforts for better education, correct learning, and at the same time higher educational quality. هدف: نظام‌های تعلیم و تربیت در سراسر جهان در پی دستیابی به متغیرهای مثبت و انگیزه بخش هستند تا از طریق شناسایی توانمندی‌های دانش‌آموزان در راستای تأثیرگذاری بر انتشار و تولید آگاهی، ارتقاء توانایی یا افزایش نیکی در جهان بهره ببرند و درنتیجه، محصلان بتوانند معنای بزرگتری برای تحصیل خویش در جهان هستی بیابند. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان ادراک از راهبردهای آموزشی معلمان با شکوفایی توانایی و از خودبیگانگی تحصیلی دانش‌آموزان بود. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی می‌باشد. جامعه آماری تحقیق حاضر دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شهر اردبیل بود که برابر 7750 نفر بود. برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شد و تعداد نمونه برابر 367 نفر بدست آمد که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. بری اندازه‌گیری متغیرها از پرسشنامه راهبردهای آموزشی معلمان توسط عظیم‌پور (1393)، پرسشنامه شکوفایی توانایی توسط لفرانکویس و همکاران (1977) و پرسشنامه ازخودبیگانگی تحصیلی دیلون و گروات (1976) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-26 و ضریب رگرسیون تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان داد که میان ادراک از راهبردهای آموزشی معلمان با شکوفایی توانایی دانش‌آموزان ارتباط مثبت معنی‌داری وجود دارد و محوریت دانش‌آموز 0/21، آموزش مبتنی بر گروه 0/17، ایجاد تمرکز و انگیزه 0/16، تدارک محیط بهینه 0/22 و آماده‌سازی 0/20 تغییرات شکوفایی توانایی دانش‌آموزان را پیش‌بینی می‌کند. همچنین میان راهبردهای آموزشی معلمان با ازخودبیگانگی تحصیلی دانش‌آموزان رابطه منفی و معنی‌داری دارد و محوریت دانش‌آموز 0/12-، آموزش مبتنی بر گروه 0/14-، تدارک محیط بهینه 0/13- و آماده سازی 0/18- تغییرات ازخودبیگانگی تحصیلی دانش‌آموزان را پیش‌بینی می‌کنند. نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش حاضر میتوان نتیجه گرفت ادراک از راهبردهای آموزشی معلمان می‌تواند با شکوفایی توانایی دانش‌آموزان ارتباط داشته باشد و دانش‌آموزان در سایه تلاش‌های معلم برای آموزش بهتر، یادگیری صحیح و در عین حال کیفیت آموزشی بالاتری انگیزه بالاتری خواهند داشت.

https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_20855_1eb6ed89bbd16faf0fa361e47f15a72b.pdf