دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 5 2 2026 08 23 Design and Optimization of a Self-Regulation-Based Non-Interventionist Classroom Management Model (Mixed-Research) طراحی و بهینه‌سازی مدل مدیریت کلاس درس غیرمداخله‌گرا مبتنی بر خودتنظیمی (پژوهشی آمیخته) 112 132 22088 10.22034/lbcij.2026.70296.1337 FA جواد کیهان دانشیار، گروه مطالعات تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران Journal Article 2025 11 18 <strong>Objective:</strong> This study aimed to design, validate, and optimize a self-regulation–based, non-interventionist classroom management model in order to provide a scientific and actionable framework for strengthening internalized classroom order, promoting self-directed learning, and reducing reliance on reactive interventions. <strong>Method:</strong> A mixed-methods (qualitative–quantitative) design was employed. In the first phase, a systematic review was conducted to identify the model components and specify its conceptual structure; the identification, screening, and selection processes were documented in accordance with PRISMA. The search covered Persian-language sources from 1373 to 1403 and English-language sources from 1994 to 2024 across a range of reputable national and international databases. Subsequently, using the Sandelowski and Barroso meta-synthesis approach, eligible studies were coded and synthesized in a stepwise manner to derive the model’s dimensions and indicators. In the second phase, an expert Delphi process involving 15 specialists was used to refine and confirm the content validity of the indicators; content validity was assessed using CVR and CVI, inadequate items were removed or revised, and inter-expert agreement was examined using Kendall’s coefficient. In the third phase, confirmatory factor analysis was performed to test the model empirically and evaluate construct validity based on data collected from 371 teachers in Urmia County selected via cluster sampling. Data were gathered using a researcher-developed questionnaire derived from the extracted and previously validated indicators, yielding standardized factor loadings ranging from 0.62 to 0.88. In the final phase, a fuzzy expert system implemented in MATLAB was applied to determine the optimal combination of dimensions and to operationalize the model as a decision-support framework. <strong>Results:</strong> The results led to the specification and confirmation of six core dimensions: establishing a self-regulatory environment, fostering positive and constructive relationships, creating a supportive learning environment, developing metacognitive skills, strengthening self-assessment, and promoting goal orientation and responsibility. Overall, the model demonstrated strong conceptual coherence and satisfactory empirical validity. The validation results indicated adequate factor loadings for the indicators, and the optimization outputs suggested that constructive interaction, metacognition, and self-regulation carry greater weight in the optimal configuration and play a more prominent role in shaping the optimized classroom management pattern. <strong>Conclusions:</strong> Grounded in participatory and self-regulatory principles, the proposed model facilitates the development of sustainable, responsible, and effective learning environments. <strong>هدف</strong>: این پژوهش با هدف طراحی، اعتبارسنجی و بهینه‌سازی مدل «مدیریت کلاس درس غیرمداخله‌گرا مبتنی بر خودتنظیمی» انجام شد تا چارچوبی علمی و اجرایی برای تقویت نظم درون‌زا، یادگیری خودراهبر و کاهش اتکاء به مداخلات واکنشی در کلاس فراهم آید. <strong>روش پژوهش</strong>: پژوهش حاضر به‌صورت پژوهش آمیخته (کیفی-کمّی) انجام شد. در گام نخست، برای استخراج مؤلفه‌ها و صورت‌بندی ساختار مفهومی مدل «مدیریت کلاس غیرمداخله‌گرا مبتنی بر خودتنظیمی»، مرور نظام‌مند مطالعات انجام گرفت و فرایند شناسایی، غربال‌گری و انتخاب منابع مطابق دستورالعمل PRISMA گزارش شد. جست‌وجو در بازه ۱۳۷۳ تا ۱۴۰۳ برای منابع فارسی و ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۴ برای منابع انگلیسی در مجموعه‌ای از پایگاه‌های معتبر داخلی و خارجی صورت پذیرفت و سپس با استفاده از روش فراترکیب سندلوسکی و بارسو، یافته‌های مطالعات منتخب به‌صورت مرحله‌مند کدگذاری و سنتز شد تا ابعاد و شاخص‌های مدل استخراج گردد. در گام دوم، برای پالایش و تأیید محتوایی شاخص‌ها، روش دلفی خبرگان با مشارکت ۱۵ متخصص اجرا شد و روایی محتوا با شاخص‌های CVR و CVI محاسبه گردید؛ گویه‌های نامناسب حذف یا اصلاح شدند و میزان توافق خبرگان نیز با ضریب کندال گزارش شد. در گام سوم، به‌منظور آزمون تجربی و بررسی اعتبار سازه‌ای مدل، تحلیل عاملی تأییدی بر داده‌های ۳۷۱ معلم شهرستان ارومیه (نمونه‌گیری خوشه‌ای) انجام گرفت؛ در این مرحله، داده‌ها از طریق یک پرسشنامه محقق‌ساخته که بر پایه شاخص‌های استخراج‌شده و تأییدشده در مراحل پیشین تدوین شده بود گردآوری شد و بارهای عاملی استانداردشده در دامنه 0/62 تا 0/88 به دست آمد. در گام نهایی نیز، برای استخراج ترکیب بهینه ابعاد و تبدیل مدل به چارچوب تصمیم‌یار، از سیستم خبره فازی در نرم‌افزار متلب استفاده شد. <strong>یافته‌ها</strong>: نتایج پژوهش نشان داد مدل «مدیریت کلاس غیرمداخله‌گرا مبتنی بر خودتنظیمی» از انسجام مفهومی و اعتبار تجربی مطلوب برخوردار است و شش بُعد اصلی آن شامل: ایجاد محیط خودتنظیم‌گر، روابط مثبت و سازنده، محیط یادگیری حمایتی، توسعه مهارت‌های فراشناختی، تقویت خودارزیابی، و هدف‌گرایی و مسئولیت‌پذیری استخراج و تأیید شد. همچنین، یافته‌های اعتبارسنجی نشان داد شاخص‌های مدل از بارهای عاملی مناسب برخوردارند و نتایج بهینه‌سازی نهایی بیانگر آن بود که در ترکیب مطلوب ابعاد، تعامل سازنده، فراشناخت و خودتنظیمی سهم پررنگ‌تری دارند و بیشترین نقش را در شکل‌دهی به الگوی بهینه مدیریت کلاس ایفا می‌کنند. <strong>نتیجه‌گیری</strong>: نتایج پژوهش نشان داد مدل «مدیریت کلاس غیرمداخله‌گرا مبتنی بر خودتنظیمی» از انسجام مفهومی و اعتبار تجربی مطلوب برخوردار است و شش بُعد اصلی آن شامل: ایجاد محیط خودتنظیم‌گر، روابط مثبت و سازنده، محیط یادگیری حمایتی، توسعه مهارت‌های فراشناختی، تقویت خودارزیابی، و هدف‌گرایی و مسئولیت‌پذیری استخراج و تأیید شد. همچنین، یافته‌های اعتبارسنجی نشان داد شاخص‌های مدل از بارهای عاملی مناسب برخوردارند و نتایج بهینه‌سازی نهایی بیانگر آن بود که در ترکیب مطلوب ابعاد، تعامل سازنده، فراشناخت و خودتنظیمی سهم پررنگ‌تری دارند و بیشترین نقش را در شکل‌دهی به الگوی بهینه مدیریت کلاس ایفا می‌کنند. https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_22088_b55a1c8ceb15fe24a51532037f421c9d.pdf