دانشگاه تبریز برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور 3060-5857 4 4 2026 02 20 Predicting Learned Helplessness Based on Hidden Curriculum among High School Students پیش‌بینی درماندگی آموخته‌شده بر اساس برنامه درسی پنهان در بین دانش‌آموزان متوسطه دوم 118 130 21353 10.22034/lbcij.2025.68051.1289 FA نصراله عرفانی دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران علی مریمی کارشناشی ارشد روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Journal Article 2025 07 09 Objective: This research was conducted with the aim of predicting learned helplessness based on the hidden curriculum among students. Method: The method of this research is descriptive, correlational and applied in terms of purpose. The research population included all male high school students in Qorveh, Kurdistan, in the academic year 1403-1404, totaling 1600 people, and a statistical sample of 200 people was determined using the multi-stage cluster sampling method based on the rule of Tapachnik and Fidel (2013). To measure learned helplessness and hidden curriculum, Seyed Ali Zakir's learned helplessness questionnaire (2019) and Tahmasbzadeh Shikhlar et al.'s hidden curriculum questionnaire (2019) were used. Multiple regression analysis was used to analyze the data (SPSS₂₆). Results: The results of Pearson's correlation coefficient showed that there is a negative and significant relationship between the dimensions of the hidden curriculum and learned helplessness. Additionally, the results of the regression analysis showed that the components of the hidden curriculum, including teaching methods (Beta = -0.16), the administrative and social structure of the school (Beta = -0.21), teacher-student interactions (Beta = -0.19), social and emotional environment (Beta = -0.21), rules and regulations (Beta = -0.16), and critical thinking (Beta = -0.16), are significantly capable of predicting learned helplessness, collectively explaining 40% of its variance (R² = 0.401, R = 0.633, P < 0.05). Conclusion: The hidden curriculum is a set of values, norms, and implicit messages that are informally conveyed during school interactions. If these messages are organized within the framework of positive human relationships, supportive structures, and fair rules, they can enhance students' intrinsic motivation, self-efficacy, and sense of control, thereby preventing the emergence of learned helplessness. هدف: این پژوهش با هدف پیش‌بینی درماندگی آموخته‌شده بر اساس برنامه درسی پنهان در بین دانش‌آموزان انجام شد.<br />روش پژوهش: روش این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و از لحاظ هدف کاربردی است. جامعه آماری، شامل همه دانش‌آموزان پسر متوسطه دوم شهر قروه کردستان، در سال تحصیلی 1404-1403 به تعداد 1600 نفر بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای بر اساس قاعده تاپاچنیک و فیدل (2013) 200 نفر نمونه آماری معین شد. برای سنجش درماندگی آموخته‌شده و برنامه درسی پنهان، از پرسشنامه‌های درماندگی آموخته‌شده سیدعلی ذاکر (1399) و برنامه درسی پنهان طهماسب‌زاده‌شیخلار و همکاران (1398) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌‌ها از تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده گردید (SPSS₂₆).<br />یافته‌ها: نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین ابعاد برنامه درسی پنهان و درماندگی آموخته‌شده رابطه منفی و معناداری وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مؤلفه‌های برنامه درسی پنهان شامل روش تدریس (0/16-=Beta)، ساختار اداری و اجتماعی مدرسه (0/21-=Beta)، روابط متقابل معلم و دانش‌آموز (0/19-=Beta)، فضای اجتماعی و عاطفی (0/21-=Beta)، قوانین و مقررات (0/16-=Beta) و تفکر انتقادی (0/16-=Beta) به‌طور معناداری قادر به پیش‌بینی درماندگی آموخته‌شده هستند و در مجموع 40 درصد از واریانس آن را تبیین می‌کنند (R² = 0/401, R=0/633, p< 0/05).<br />نتیجه‌گیری: برنامه درسی پنهان مجموعه‌ای از ارزش‌ها، هنجارها و پیام‌های ضمنی است که در جریان تعاملات مدرسه‌ای به‌صورت غیررسمی منتقل می‌شود. اگر این پیام‌ها در قالب روابط انسانی مثبت، ساختارهای حمایتی و قوانین منصفانه سازمان‌دهی شوند، می‌توانند انگیزش درونی، خودکارآمدی و احساس کنترل دانش‌آموزان را تقویت کرده و از بروز درماندگی آموخته‌شده جلوگیری کنند. https://lbcij.tabrizu.ac.ir/article_21353_320716da100987c73396809eeda70f4e.pdf